Mình vừa đọc xong bài viết Paper Tiger – What happens to all the Asian-American overachievers when the test-taking ends? của tác giả Wesley Yang đăng trên New York Magazine. Chủ đề thành đạt, cái tôi, nghề nghiệp, cuộc sống của thế hệ thứ 2 và thứ 3 của dân nhập cư gốc Á vào Mỹ không phải là đề tài mới. Nhưng bài viết này trình bày rất nhiều ý tưởng nhức nhối.

Tuần này, Andy học về đề tài “Pioneer, Settler and Settlement”. Hôm nay, Andy và các bạn trong lớp sẽ đi Pioneer Village để xem người nhập cư đã sống, sinh hoạt và hòa nhập ra sao. Trong một bài tập ngắn, Andy phải trả lời 4 câu hỏi. 1- Ba mẹ em từ đâu đến? 2. Khi nào? 3. Bằng phương tiện gì? 4. Vì sao đến Canada?

Trả lời câu số 4, Andy viết là “để cho con cái có  một nền giáo dục tốt và một cuộc sống tốt hơn”. Đây là câu trả lời mà mình thường nói với con. Để đạt được “nền giáo dục tốt”, mình kèm Andy học, tạo điều kiện cho con học tốt. Nhưng, bài viết này buộc mình phải nhìn qua cái mốc đại học và đi xa hơn.

Và để đi xa hơn, mọi sự “chuẩn bị” lại phải làm từ bây giờ. Cái chất Á đông và những phẩm chất Á đông chỉ giữ mình trong vòng “yên ổn – sống được”. Sự tuân phục, sự khiêm nhu, chịu khó, ẩn mình, tìm mọi cách tránh phiền hà… những phẩm chất này chẳng đưa thế hệ thứ 2 đi xa hơn trong cái môi trường phương Tây. Những đứa trẻ từng đoạt giải cao trong học tập, từng vào trường Ivy Leagues hay vào những công ty lớn, rồi cũng nằm trong cái lực lượng hùng hậu “thợ”, chứ không ngoi lên được “thầy” vì chính những cái phẩm chất Á đông đó. Ở đây, có đề cập đến thành ngữ Bamboo Ceiling, chỉ về giới hạn của số lãnh đạo da vàng trong công ty. Thật đáng suy nghĩ khi những thanh niên trẻ giỏi giang phải tức giận vì “tại sao bọn tây trắng học ít hơn mình, nhưng lúc nào cũng chói lóa hơn và qua mặt mình trong sự nghiệp?”

Các bậc phụ huynh gốc Á chẳng làm gì sai. Chỉ là họ lập lại con đường mà họ đã được thế hệ trước chỉ dạy khi còn ở quê nhà, cộng thêm sự quyết tâm bồi dưỡng cho con cái mình thành đạt. Nhưng để con mình tự tin, và không hoài nghi về cái sự mũi tẹt, da vàng thì ngay từ khi con còn nhỏ, cha mẹ nên hiểu rằng việc học cho thật giỏi “chưa đủ”. Nó chỉ là phần nổi của tảng băng.

Bài dài … nhưng đáng đọc http://nymag.com/news/features/asian-americans-2011-5/

Advertisements